දීර්ඝ, ගුණ සන්ධිවල මෙන්ම මෙම සන්ධියේ දී ද සංස්කෘත භාෂාව තුළ දක්නට ලැබෙන සුවිශේෂී සන්ධි විධියකි ව්‍යස්ථ සන්ධිය. මෙම සන්ධියේ දී ද ආදේශ වන ප්‍රත්‍ය සතරක් දක්නට ලැබේ. ඒවා නම් – අය්, ආය්, අව්, ආව් යනුවෙනී. මෙහි කොටස් සතරකි. එනම් – 

    1. අය් ආදේශය
    2. ආය් ආදේශය
    3. අව් ආදේශය
    4. ආව් ආදේශය

1.4.1. අය් ආදේශය (එ අය්)

මුල් පදයේ අග ‘එ’ කාරය ඇති විට පසු පදයේ මුල ඕනෑම අකුරක් ඇතිවිට මුලින් ඇති ‘එ’ කාරයට ‘අය්’ ප්‍රත්‍ය ආදේශ වේ. 

උදාහරණ – 

නෙ + ආම: (විසන්ධිය)

න් + එ + ආම: ( ස්වර ව්‍යඤ්ජන වෙන්කිරීම)

න් + අය් + ආම: (එ අය්)

න යා ම: (ස්වාරාරෑඪය)

නයාම: (සන්ධිය)


නේ + අනම් = නයනම්

ගෘහේ + ඕදනම් = ගෘහයෝදනම්

ශ්වේ + ඉශ්‍යති = ශ්යටිෂ්‍යති

අශ්වේ + ඊත් = අශ්වයීත්

දෙවෙ + උපරි = දේවයුපරි

තේ + ඌපු: = තයූපු:

භද්‍රේ + සෘද්ධි: = භද්‍රයෘද්ධි:

තෙ + එවම් = තයේවම්

තේ + ඒෂාං = ත ඒෂාං

1.4.2. ආය් ආදේශය (ඓ   ආය්)

මුල් පදයේ අග ‘ඓ  ‘ කාරය ඇති විට පසු පදයේ මුල ඕනෑම අකුරක් ඇතිවිට මුලින් ඇති ‘ඓ   ‘ කාරයට ‘​ආය්’ ප්‍රත්‍ය ආදේශ වේ. 

උදාහරණ – 

නෛ + අක: = නායක:

රෛ + ආම: = රායාම:

තස්මෛ + ඉෂ්ටි: = තස්මායිෂ්ටි:

ජෛ + උ: = ජායු:

අස්යෛ + ඊහතේ = අස්‍යායීහතේ

බාලායෛ + ඖෂධම් = බාලායායෞෂධම්

තස්මෛ + ඔදනම් = තස්මායොදනම්

තස්මෛ + සෘෘකාර: = තස්මාසෘෘකාර:

1.4.3. අව් ආදේශය (ඕ අව්)

මුල් පදයේ අග ‘​ඔ’ කාරය ඇති විට පසු පදයේ මුල ඕනෑම අකුරක් ඇතිවිට මුලින් ඇති ‘​ඔ’ කාරයට ‘අව්’ ප්‍රත්‍ය ආදේශ වේ. 

උදාහරණ – 

භෝ + අති = භවති

භෝ + ආමි = භවාමි

යෝ + ඉතා = යවිතා

ගො + උත්තමං = ගවුත්තමං

භෝ + එත් = භවේත්

ගො + ඖෂධම් = ගවෞෂධම්

ගෝ + සෘණම් = ගවෘණම්

ගො + ඌඪි: = ගවුඪී:

1.4.4. ආව් ආදේශය (ඖ ආව්)

මුල් පදයේ අග ‘​ඖ’ කාරය ඇති විට පසු පදයේ මුල ඕනෑම අකුරක් ඇතිවිට මුලින් ඇති ‘​ඖ’ කාරයට ‘ආව්’ ප්‍රත්‍ය ආදේශ වේ. 

උදාහරණ – 

නෞ + ඉක: = නාවික:

අපෞ + ඊත් = අපාවීත්

නෞ + ආ = නාවා

භෞ + උක: = භාවුක: 

නෞ + එ = නාවේ

ගෞ + ඖ = ගාවෞ

තනයෞ + අපි = තනයාවපි

දත්තෞ + ඒතෞ = දත්තාවේතෞ

දෘෂ්ටෞ + උපාඝ්‍රාතෞ = දෘෂ්ටාවුපාඝ්‍රාතෞ

මාලිනෞ + අභ්‍යලංකෘතෞ = මාලිනාවභ්‍යලංකෘතෞ

ගතෞ + ඒතෞ = ගතාවේතෞ

කුමාරෞ + ආශ්‍රමපදාත් = කුමාරාවාශ්‍රමපදාත්

නයනෞ + ඌචතු: = නයනාවූචතු:

නෞ + උපේක්ෂසේ = නාවුපේක්ෂසේ

නෞ + අශ්වකා: = නාවශ්වකා:

දත්තෞ + ආවාං = දත්තාවාවාං

භූමෞ + ආක්‍රීඩස්ථනේ = භූමාවාක්‍රීඩස්ථානේ

තනයෞ + අපශ්‍යන්ති = තනයාවපශ්‍යන්ති

දාරකෞ + ඉති = දාරකාවිති

මෙම ව්‍යාකරණ විධිය පිළිබඳ කිසියම් වෙනස් කිරීමක් හෝ එකතු කිරීමක් ඇත්නම් කමෙන්ට් එකක් ලෙස පහතින් යොමුකිරීමට කාරුණික වන්න.

 😀